Joods erfgoed

Roemenië is een land rijk aan joods erfgoed.
De eerste Joden arriveerden als onderdeel van de Romeinse legioenen (Legioen Judaica) die Dacia binnenviel in 101 A.D. Tijdens de Middeleeuwen begonnen Joodse immigranten zich te vestigen in Walachije en Moldavië, met steeds grotere aantallen die arriveerden na de verdrijving van de Joden door Spanje in 1492.
Aan het begin van de 16e eeuw nam hun aantal opnieuw toe door immigranten die vluchtten voor Kozakkenopstanden in Polen en de Oekraïne.
Tijdens de 15e en 16e eeuw richtten Pools-Joodse kooplieden pakhuizen, handelsposten en uiteindelijk permanente nederzettingen op. Tijdens de overheersing van de regio door de Turken ontwikkelde de Roemeense Joodse Gemeenschap zich tot een welvarende middenklasse.
Vandaag zijn er aangrijpende herinneringen aan het Joodse erfgoed en de wortels van Roemenië. 111 Roemeense synagogen overleefden de Tweede Wereldoorlog. Een handvol is nog steeds actief, terwijl sommige anderen liefdevol worden gerestaureerd door zowel Joden als niet-Joden. Meer dan 800 begraafplaatsen verspreid over Roemenië.
In Boekarest en elders zijn er zondagochtendprogramma's over onderwerpen van Joods belang Talmoed Torah-klassen voor jeugd- en televisieprogramma's en centra voor historische studies. De gemeenschap ondersteunt een uitgeverij, HaSefer, en publiceert een tweemaandelijkse krant, Realitatea Evreiască.

Joods-Roemeense kunstenaars:

Toneelschrijver Eugene Ionesco; acteurs Molly Picon, Edward Robinson, John Houseman en Maia Morgenstern; dirigent Sergiu Comissiona; operaster Alma Gluck; pianisten Clara Haskil, Theodor Fuchs en radu Lupu, schrijvers Isaac Peltz en Elie Wiesel zijn enkele van de internationaal bekende Joods-Roemeense persoonlijkheden in de artistieke wereld. Violiste Miriam Fried, nu een Israëlisch staatsburger, werd geboren in Roemenië, net als Saul Steinberg, een kunstenaar die vooral bekend is om zijn New Yorker-tekeningen.

Historisch feit / De oorsprong van Pastrami:

Klein-Roemenië in Lower Manhattan was een buurt in een buurt, verscholen in de blokken begrensd door East Houston Street, Allen Street, Grand Street en de Bowery. Toen de in Roemenië geboren schrijver Marcus Ravage in 1900 in New York aankwam, merkte hij dat het gebied bloeide; overal waren restaurants geopend, herinnerde hij zich in een memoires, en de eerste Roemeense delicatessen vertoonden "ganzen-pastrama en vaten rijpe olijven".
"Ganzen-pastrama" was het uitgangspunt voor Amerikaanse pastrami. De Joodse immigranten die zich in Klein-Roemenië vestigden, brachten een traditionele techniek mee voor het conserveren van ganzen door het vlees te zouten, te kruiden en te roken. In Amerika was rundvlees echter goedkoper en breder verkrijgbaar dan gans, dus pastrama werd in plaats daarvan gemaakt met runderborst. Later werd de naam pastrami - misschien omdat het rijmde op "salami" en in dezelfde delicatessenwinkels werd verkocht. Tegen de tijd dat Klein-Roemenië zich in de jaren veertig verspreidde, claimden New Yorkers van elke etnische achtergrond vakkundig gesneden pastrami als hun rechtmatige erfgoed.
Bron: Openbare bibliotheek van New York

Joodse erfgoedsites van bijzonder belang in Roemenië:

Arad,   Barlad,   Brasov,   Botosani,   Boekarest,   Cluj,   Dorohoi,   Falticeni,   Galati,   Iasi,   Oradea,   Piatra Neamt,   Radauti,   Roman,   Satu Mare,   Sibiu,   Sighetu Marmatiei,   Siret,   Suceava,   Targu Mures,   Tecuci,   Timisoara,   Tulcea

Opmerking: sommige synagogen en begraafplaatsen kunnen alleen op afspraak worden bezocht.
Neem contact op met de plaatselijke Joodse gemeenschap of een lokale gids om alle regelingen voor je aankomst te treffen.

Roemenië Joods erfgoed meer informatie:
  J Guide Europa
  Joods erfgoed Europa

Stad Arad Joods Erfgoed

Joden vestigden zich in het begin van de 18e eeuw in Arad en bereikten vóór de Tweede Wereldoorlog een totale bevolking van ongeveer 10.000. In de 19e eeuw werd de stad het centrum van het hervormde jodendom onder leiding van rabbijn Aaron Chorin. De gemeenschap overleefde de Holocaust en de meeste families verhuisden naar Israël. Minder dan 300 Joden blijven vandaag in de stad, bediend door een bejaardentehuis, een jeugdclub en een koosjere kantine. Arad heeft verschillende Joodse begraafplaatsen. De grootste is de Neolog (Gereformeerd Jodendom) Begraafplaats (adres: Str. Zimandului 9), de thuisbasis van het Aaron Chorin Mausoleum.

Arad Neolog Synagoge
Adres: Str. Tribunal Dobra
Rabbi Aaron Chorin trad op in deze prachtige synagoge gebouwd in 1828-34 en met een hoge, rijkelijk versierde koepel. Tegenwoordig wordt de synagoge gebruikt voor aanbidding en als locatie voor klassieke concerten.

Arad Joodse Gemeenschap
Comunitatea Evreilor din Arad
Adres: Str. Tribunul Dobra 10
Telefoon: (+4) 0745 104.048
E-mail

Stad Barlad Joods erfgoed

Barlad Synagogue / Great Temple of Graan Dealers Synagogue
Templul cel Mare of Sinagoga Cerealistilor
Adres: Str. Sfantul Ilie 5 (voorheen Paloda)
Telefoon: (+4) 0235 412. 001

Joodse gemeenschap van Barlad
Comunitatea Evreilor Barlad
Str. Sfantul Ilie 5
Telefoon: (+4) 0235 412. 001
E-mail

Barlad Jewish Cemetery
Cimitirul Evreiesc Barlad
Strada Tutovei 4
Telefoon: (+4) 0235 412. 001
18e eeuw, meer dan 150 graven

Barlad Joods erfgoed informatie

Stad Boekarest Joods erfgoed

Boekarest is de thuisbasis van een van de oudste en belangrijkste Joodse gemeenschappen in Roemenië. Sefardische Joden arriveerden hier in de 16e eeuw. Rond het begin van de 17e eeuw, tijdens de Kozakkenopstand, de eerste Asjkenazische Joden kwamen uit Oekraïne en Polen. Een heilige broederschap, een liefdadigheidsdoos en een gebedshuis werden in 1715 geregistreerd. Sommige van de synagogen die in de 18e en 19e eeuw werden gebouwd, hadden ook rituele baden (mikve). Tegen 1832 waren er tien heilige huizen opgericht, waarvan het aantal vóór het einde van de eeuw aanzienlijk toenam. Bijna iedereen had zijn eigen rabbijn en sekteartiesten. Aan het begin van de 20e eeuw telde de Joodse bevolking van Boekarest 40.000 met 70 tempels en synagogen. Van dit grote aantal overleefden slechts enkelen de wreedheid van de geschiedenis - fascisme en communisme – en twee dienen nog steeds de huidige Joodse gemeenschap van de stad.

Dr. Moses Rosen Museum voor de Geschiedenis van de Joodse Gemeenschap in Roemenië
Holocaustmuseum Roemenië
Muzeul de Istorie si Cultura al Evreilor din Roemenië
Adres: Str. Mamulari 3
Tel: (+4) 021 311.08.70
Open: ma - wo. & vrij. - zo. 9.00 – 13.00 uur; do. 9.00 – 16.00 uur
Gehuisvest in de prachtig bewaard gebleven Grote Synagoge (1850) in de historisch Joodse wijk van de stad, dit museum volgt de geschiedenis van de joodse bevolking van Roemenië. De displays bevatten een verzameling geschreven, gepubliceerde, geïllustreerd of vertaald door Roemeense Joden; een kleine collectie schilderijen van en door Roemeense Joden (veel van de werken van dezelfde kunstenaars hangen in het Nationaal Museum voor Kunst) en memorabilia uit Joodse theaters, waaronder het Joods Staatstheater. Het museum bevat ook een grote collectie joodse rituele voorwerpen uit Roemenië, verzameld door rabbijn Moses Rosen (1912–1994), de overleden opperrabbijn van het Roemeense jodendom.

Koortempel
Templul Coral
Adres: Str. Sfanta Vineri 9
Tel: (+4) 021 312.21.96
Gebouwd in 1867, staat deze rode bakstenen tempel bekend om zijn koorzolder, orgel en prachtige Moorse torentjes. Het is de grootste actieve synagoge in Boekarest.

Yeshoah Tova Synagoge
Adres: Str. Tache Ionescu 9
In een drukke zijstraat richting Piata Amzei vanaf Magheru Bulevard staat de enige andere actieve synagoge in de stad. Het weelderige interieur is gebouwd in de jaren 1840 en heeft Moorse details en een uitgebreide Aron ha-Kodesh, of Heilige Ark. De dienst vindt plaats op vrijdag- en zaterdagavond op het sabbatuur.

Boekarest Joods Theater
Teatrul Evreiesc de Stat
Adres: Str. Iuliu Barasch 15
Telefoon: (+4) 0741.271.200

Boekarest Sefardische Joodse Begraafplaats
Adres: Sos. Giurgiului 162
Telefoon: (+4) 021 335.86.10
Geopend: ma t/m vr 08.00 – 14.00 uur; zo 08.00 – 14.00 uur; gesloten za

Joodse begraafplaats Filantropie
Adres: Bd. Ion Mihalache 91–93
Telefoon: (+4) 021 224.03.27
Open: ma t/m vr 8.00 - 13.30 uur; zo 8.00 - 13.30 uur; gesloten za

Sefardische Joodse begraafplaats
(Deel van de Spaanse begraafplaats Bellu)
Adres: Calea Serban Voda 249

Boekarest Joodse Gemeenschap
Adres: Str. Sf. Vineri 9 - 11
Tel: (+4) 021 313.17.82

Gemeente Botosani Joods erfgoed

Joden vestigden zich in de 17e eeuw in deze historische marktstad in het noordoosten van Roemenië en in de 19e eeuw was de gemeenschap een van de grootste in de provincie Moldavië geworden. Ongeveer 11.000 Joden woonden voor de Tweede Wereldoorlog in Botosani. De meesten emigreerden aan het begin van de oorlog naar Israël, met nog maar een paar dozijn over. Botosani Joodse Gemeenschap meer informatie

Joodse gemeenschap van Botosani
Adres: Str. 1 Decembrie 54
Tel: (+4) 0231 514.659
E-mail

Grote synagoge "Hoihe Sil"
Adres: Str. Marchian 1
De enige overgebleven synagoge in de stad en een van de oudste en rijkst versierde in Moldavië, de Grote Synagoge van Botosani werd gebouwd in 1834. Het interieur is voorzien van mooie naïeve voorstellingen van scènes van Jeruzalem, bijbelse dieren en symbolen die de stammen van Israël vertegenwoordigen. Ingewikkelde kroonluchters sieren het hoge plafond en een weelderig gebeeldhouwd en fel geschilderde Aron ha Kodesh hangt over het heiligdom.

Joodse begraafplaats
Adres: Str. Mihai Eminescu 403
De grote Joodse begraafplaats van Botosani omvat een nieuwer gedeelte met grafstenen uit de 19e eeuw en een origineel oud gedeelte met prachtig uitgehouwen grafstenen.

Stad Brasov Joods erfgoed

Joden wonen sinds 1807 in Brasov, toen rabbijn Aaron Ben Jehuda toestemming kreeg om in de stad te wonen, een voorrecht dat tot dan toe alleen aan Saksen werd verleend. De Joodse Gemeenschap van Brasov werd 19 jaar later officieel opgericht, gevolgd door de eerste Joodse school in 1864 en de bouw van de Synagoge (adres: Str. Poarta Schei 27) in 1901. De Joodse bevolking van Brasov breidde zich snel uit tot 1.280 mensen in 1910 en 4.000 in 1940. Tegenwoordig heeft de gemeenschap ongeveer 230 leden, aangezien veel gezinnen tussen de Tweede Wereldoorlog en 1989 naar Israël zijn vertrokken.

Joodse gemeenschap van Brasov
Adres: Str. Poarta Schei 27
Telefoon: (+4) 0268 511.867
E-mail

City of Cluj Jewish Heritage

De Nieuwe Synagoge
Sinagoga Noua
Adres: Str. Horea 21
De oorspronkelijke grote synagoge in Moorse stijl, tegenwoordig beter bekend als de herdenkingstempel van de gedeporteerden (ter nagedachtenis aan hen die stierven in de Tweede Wereldoorlog), werd ontworpen door architect Hegner Izidor en geopend op 4 september 1887. 40 jaar later geruïneerd door de IJzeren Garde, een nationalistische fascistische organisatie van die tijd, het werd in 1951 gerestaureerd met de steun van de Roemeense Joodse gemeenschap.

Joodse gemeenschap van Cluj
Comunitatea Evreilor din Cluj
Adres: Str. Tipografiei 25
Telefoon: (+4) 0264 596.600
E-mail

Joodse Begraafplaats Cluj
Cimitirul Evreiesc Ortodox
Adres: Calea Turzii 154

Házsongárd Joodse Begraafplaats
Cimitirul Házsongárd - Cluj
Adres: Str. Aviator Bădescu

Joodse begraafplaats - Cluj
Cimitirul Israelit - Cluj
Adres: Str. Soimului 1

Dorohoi-stad Joods erfgoed

Slechts één van de twee overgebleven synagogen is nog steeds in gebruik in dit kleine Moldavische stadje waar in de 17e eeuw Joden uit Polen zich vestigden. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog woonden hier zo 'n 5.300 Joden, waarbij het chassidisme een belangrijke kracht werd. Op 11 november 1941 werden de meeste gezinnen naar werkkampen in Transnistrië gestuurd. Tegenwoordig wonen er minder dan 50 Joden in Dorohoi.

Joodse gemeenschap Dorohoi
Adres: Str. Spiru Haret 95
Telefoon: (+4) 0231 611.797
Meer informatie

Stad van Falticeni Joods erfgoed

Deze kleine industriële stad was de thuisbasis van zo 'n 13 Joodse gebedshuizen en 4.000 Joden voor de Tweede Wereldoorlog. Het was ook de geboorteplaats van Moses Rosen, de naoorlogse opperrabbijn van Roemenië.  Tegenwoordig wordt de kleine overgebleven gemeenschap bediend door de enige staande synagoge, de Grote Synagoge, gebouwd in de 19e eeuw op de plaats van de eerste synagoge van de stad uit 1792. 

Faltceni heeft twee Joodse begraafplaatsen. De nieuwere, met graven uit de 19e eeuw, bevindt zich aan het einde van Brosteni Street, niet ver van het stadscentrum. De oudere begraafplaats, opgericht in de 18e eeuw en gesloten in de 19e eeuw, ligt aan de nabijgelegen Victoriei Street. De meeste graven hier zijn overwoekerd en verzonken in de aarde.

Falticeni Joodse Gemeenschap
Adres: Str. Dr. Barbulescu 5
Telefoon: (+4) 0230 540.090
Meer informatie

Stad Galati Joods erfgoed

De joodse bevolking van Galați werd voor het eerst gedocumenteerd in de 17e eeuw. De bevolking van Joden nam toe als gevolg van de dynamische economie van de stad en bereikte in 1930 meer dan 19.000 (20% van de bevolking van de stad). Een Joodse gemeenschapsvereniging werd opgericht in 1895 en werd in 1906 erkend als rechtspersoon. Het religieuze leven van de Joodse gemeenschap van Galati werd aangevuld met de oprichting van synagogen, Joodse begraafplaatsen, Joodse ziekenhuizen en basisscholen, ambachtelijke gilden, liefdadigheidsorganisaties, rituele baden, Hevra Kadishah. Van 1881 tot 1919 was Galați het centrum van de zionistische beweging in Roemenië; de Revisionistische Zionistische organisatie van het land werd opgericht in Galati in 1926.

Galati Joodse Gemeenschap
Comunitatea Evreilor Galateni Adres: Str. Dornei 7 – 11
Telefoon: (+4) 0236 413.662
E-mail

Craftsmen Temple of Synagogue of Artisans
Templul Meseriasilor
Adres: Strada Dornei 7 - 11
Telefoon: (+4) 0236 413.662
Gebouwd in 1875, kort nadat de Vereniging van Joodse Ambachtslieden was opgericht, de synagoge van ambachtslieden is de enige tempel die nog overeind staat in Galati, van de drieëntwintig die hier in de jaren dertig actief waren.

City of Iasi Jewish Heritage

In de 19e eeuw was Iasi een van de grote Oost-Europese centra van joods leren, beroemd om zijn geleerde rabbijnen, intellectuelen en geschoolde ambachtslieden, maar ook om zijn Joodse scholen, ziekenhuizen, publicaties en verschillende organisaties.
In 1855 was de stad de thuisbasis van de allereerste Jiddisch-talige krant, Korot Haitim, en de geboorteplaats van het Israëlische volkslied. 's Werelds eerste professionele Jiddisch-talige theater werd hier in 1876 geopend door Avram Goldfaden, die later het eerste Joodse Theater van New York oprichtte. Van 1949 tot 1964 was Iaşi ook de thuisbasis van een tweede gezelschap van het Joodse Staatstheater.
Joodse kooplieden uit Polen vestigden zich hier in de 15e eeuw en hun aantal nam toe met verdere golven van Russisch-Joodse en Galicisch-Joodse immigratie naar Moldavië. In 1930 was Iasi de thuisbasis van meer dan 30.000 Joden en zo 'n 127 synagogen.
Tijdens de eerste jaren van de Tweede Wereldoorlog was Iaşi het toneel van een pogrom door de IJzeren Garde, een nationalistische fascistische organisatie. De meerderheid van de Joodse bevolking van de stad werd gedood of gedeporteerd.   Buiten de Grote Synagoge staat een monument voor de slachtoffers van de pogrom van 1941.
Vandaag zijn er nog maar twee synagogen open.
Iasi Joods erfgoed meer informatie

Iasi Joodse Gemeenschap
Comunitatea Evreilor Iasi
Adres: Str. Elena Doamna 15
Tel: (+4) 0232 313.711
E-mail

Iasi Grote Synagoge
Sinagoga Mare
Adres: Str. Sinagogilor 7
De Grote Synagoge van Iasi, die momenteel wordt gerenoveerd, is het oudste overgebleven Joodse gebedshuis in Roemenië en de op één na oudste synagoge in Europa. Het werd opgericht in 1670, naar verluidt op initiatief van rabbijn Nathan (Nata) ben Moses Hannover, auteur van Yeven Mezulah. Gelegen aan de Synagogenstraat (zo genoemd vanwege de vele synagogen die hier ooit zijn gevonden) in de oude joodse wijk Targu Cucului werd de synagoge gebouwd in een eclectische stijl met sterke laat-barokke invloeden. Door de eeuwen heen heeft de Grote Synagoge een aantal grote verbouwingen ondergaan.
Hoewel ze 'de grote' worden genoemd, is de grootte van de synagoge eigenlijk heel bescheiden. De vloer bevindt zich onder het straatniveau in overeenstemming met een wijdverspreide traditie die in veel Midden- en Oost-Europese synagogen te vinden is. Joodse religieuze traditie vereist dat synagogen de hoogste gebouwen in hun buurt zijn maar omdat Joden geen hoge gebouwen voor hun gebedshuizen mochten bouwen, het verlagen van de vloer van synagogen vertegenwoordigde een ingenieus compromis tussen de twee eisen door een interieur te creëren dat hoger is dan de buitenhoogte van het gebouw. Het dient ook als een herinnering aan Psalm 130 ("de profundis"): "Uit de diepte heb ik tot U geroepen, o Heer."
Vandaag blijft de Grote Synagoge de Joodse gemeenschap van Iasi dienen. Het is erkend als historisch monument.

Iasi Joodse begraafplaats
Adres: Sos. Pacurari
Toegang: bus- en trolleybusverbindingen vanaf Piata Eminescu
Dagelijks geopend
Toegangsprijs
Veel van de slachtoffers van de pogroms van 1941 werden begraven op de Joodse Begraafplaats, gelegen buiten de stad op Dealul Munteni. Meer dan 100.000 graven, sommige dateren uit de late jaren 1800, strekken zich uit over de heuvel; grafregisters dateren van 1915 tot heden en worden bewaard in het buurthuis. Hier bevindt zich ook de tweede, kleinere synagoge van Iasi.

Stad Oradea Joods erfgoed

De eerste Joden vestigden zich al in de 15e eeuw in Oradea, waardoor Oradea de locatie was van een van de oudste en belangrijkste Joodse gemeenschappen. Joodse mensen hielpen bij het opzetten van de chemische en maalindustrieën van de stad, evenals de transport-, communicatie- en bankinfrastructuur. Ze speelden ook een belangrijke rol in de medische, academische en artistieke instellingen. Oradea's opvallende collectie art nouveau-gebouwen van rond de eeuwwisseling herinnert de kijkers aan de ooit bloeiende Joodse bedrijven.

Tegen de jaren 1940 had Oradea 27 synagogen en een bevolking van ongeveer 30.000 Joden. Oradea werd tijdens de Tweede Wereldoorlog door Hongarije geannexeerd en werd de plaats van twee getto's, waarbij de meerderheid van de leden naar Auschwitz-Birkenau werd gedeporteerd.

Zion Synagoge
Adres: Str. Independentei 22
Een grandioze Neolog-tempel, ontworpen door David Busch, destijds de belangrijkste gemeentelijke architect van de stad, en gebouwd in 1878.

Grote Tempel
Adres: Str. Mihai Viteazu 4
Het ontwerp van de synagoge in Moorse stijl met rode baksteen en stucwerk, gebouwd in 1890, is vergelijkbaar met die van de synagoge in Satu Mare.

Synagoge Chevra Sas
Adres: Str. Crinului 2
Hoe kleiner, gebouwd in 1882, dient nog steeds de lokale Joodse gemeenschap, die momenteel ongeveer 500 leden telt en een van de meest actieve in het land is. In de buurt is de jaren 1920 Telekisynagoge, de laatst gebouwde in Oradea (adres: Str. Tudor Vladimirescu 18).

Oradea heeft twee grote neologische en orthodox-joodse begraafplaatsen.

Joodse gemeenschap van Oradea
Comunitatea Evreilor Oradea
Adres: Str. Mihai Viteazul 4
Telefoon: (+4) 0259 434.843

Gemeente Piatra Neamt Joods erfgoed

Het historische stadje Piatra Neamt ligt aan de voet van de Karpaten en heeft een van de meest legendarische synagogen in Roemenië, de Houten Synagoge. Duizenden Joden vestigden zich hier in de 17e eeuw, vluchtig Polen na de Chmielnicki-opstand in de Pools-Litouws Gemenebest. Verschillende grafstenen uit 1677 die hier zijn ontdekt, vormen een sterk bewijs van een oude Joodse gemeenschap in het gebied. Vóór de Tweede Wereldoorlog telde de lokale gemeenschap bijna 8.000 inwoners, hoewel de meesten aan het begin van de oorlog naar Israël vertrokken.

Piatra Neamt heeft twee Joodse begraafplaatsen. De oude (adres: Str. Orhei 10) is de thuisbasis van grafstenen die dateren uit de 17e eeuw. Nadat de oude begraafplaats in 1860 was gesloten, werd er een nieuwere opgericht op Str. Petru Movila 4.

Houten Synagoge (Kathedraal Synagoge)
Adres: Str. Dr. Dimitrie Ernici
Gebouwd van hout in 1766 op de plaats van een eerdere metselwerksynagoge, wordt de kathedraal-synagoge omringd door de legende van Ba'al Shem Tov. Er werd gezegd dat hier de mysterieuze stichter van de chassidische beweging een tijdje aanbad.  

Grote Synagoge
Adres: Str. Dr. Dimitrie Ernici
Gelegen naast de Houten Synagoge, werd de Grote Synagoge gebouwd in 1839 en gereconstrueerd na een verwoestende brand in 1904. Ook bekend als de Leipziger-tempel, is de architectuur vergelijkbaar met andere Moldavische synagogen in volksstijl. Het interieur is versierd met levendige fresco's met Heilige Land-thema's.

Piatra Neamt Joodse Gemeenschap
Adres: Str. Petru Rares 7
Tel: (+4) 0233 223.815
Meer informatie

Stad van Radauti Joods Erfgoed

Een synagoge met twee torens, momenteel gesloten, en een begraafplaats met honderden uitbundig versierde oude grafstenen roepen een voormalige levendige Joodse aanwezigheid op in deze Noord-Roemeense marktstad vlakbij de Oekraïense grens. Voor de Eerste Wereldoorlog telde de stad zo 'n 5000 Joden. Tegenwoordig zijn er nog maar een paar over. Radauti Jewish Heritage meer informatie

Radauti Joodse Gemeenschap
Comunitatea Evreilor din Roman Adres: Aleea Primaverii 11
Tel: (+4) 0230 561.333

Stad van Romeins-Joods erfgoed

De stad Roman had ooit 17 synagogen; vandaag is er nog maar één over. Bekend als Leipziger Synagoge (adres: Str. Bradului 16), vanwege de commerciële banden met de Duitse stad Leipzig, deze kleine dynsagoue dateert uit de tweede helft van de 19e eeuw en is voorzien van een houten Aron ha-Kodesh, rijkelijk versierd met bloemen- en dierenmotieven. De Joodse begraafplaats op Str. Bogdan Dragos heeft gelamineerde foto's van de overledene. Romeins-Joodse Erfgoed meer informatie.

Romeins-Joodse Gemeenschap
Adres: Str. Sucedava 131
Tel: (+4) 0233 726.621
E-mail

Stad Satu Mare Joods erfgoed

Tijdens de 19e en 20e eeuw was Satu Mare de zetel van de Teitelbaum en Gruenwald Chassidische Joden, die daar tot de Tweede Wereldoorlog woonden en nu in New York City, Jeruzalem, Londen en andere plaatsen wonen.

Joden vestigden zich rond 1700 voor het eerst in deze noordwestelijke Roemeense stad, grenzend aan Maramures County. Tijdens de 19e en 20e eeuw groeide de bevolking tot ongeveer 13.000 voor de Tweede Wereldoorlog. Destijds werd de gemeenschap bediend door zo 'n acht synagogen, een yeshiva en een Hebreeuws schildershuis. In mei 1944 deporteerden de nazi's het grootste deel van de lokale Joodse bevolking naar vernietigingskampen. Tussen de twee overgebleven synagogen staat een gedenkteken voor de 18.000 Joden uit de omgeving van Satu Mare die in de Holocaust zijn vermoord. Grafstenen in de Orthodox-joodse begraafplaats (adres: Str. 9 Mai) vertonen nog steeds kogelgaten en schade uit de Tweede Wereldoorlog.
In de buurt is er ook een Neolog Cemetery.

Grote Synagoge
Adres: Str. Decebal 4-6
Gebouwd in 1890, in vergelijkbaar ontwerp als de synagoge in Oradea, bleef het tientallen jaren gesloten totdat de gemeenschap het heropende als concertzaal en culturele locatie.

Saar Ha Torah Synagoge
Adres: Str. Decebal 4-6
Gebouwd in 1920 en gelegen naast de Grote Synagoge, is het de enige overgebleven werkende synagoge. Een kleine gebedsruimte wordt gebruikt voor reguliere diensten.

Satu Mare Joodse Gemeenschap
Comunitatea Evreilor din Satu Mare Adres: Str. Decebal 4A
Telefoon: (+4) 0261 713.703
E-mail

Stad Sibiu Sibiu Joods erfgoed

Hoewel documenten het bestaan van Joden in Sibiu sinds de 12e eeuw bevestigen, de joodse gemeenschap van Sibiu behoorde nooit tot de grootste van Roemenië. In 1940 telde de stad zo 'n 1.300 Joden, drie synagogen, drie rabbijnen, twee begraafplaatsen en twee rituele baden beheerd door de Sefardische en Orthodoxe gemeenschappen. Tegenwoordig houdt het handjevol Joden dat in Sibiu blijft wekelijkse en vakantiediensten in de Grote Synagoge.

Joodse gemeenschap van Sibiu
Comunitatea Evreilor din Sibiu
Adres: Str. Constitutiei 17
Telefoon: (+4) 0269 216.904
E-mail

Grote Synagoge
Adres: Str. Constitutiei 19
Gebouwd door architect Szalay Ferenc in 1899 met fondsen verzameld door de kleine Joodse gemeenschap van Sibiu, deze synagoge heeft een neogotische gevel. Binnenin heeft het een basiliek-aspect met drie beuken die door lofts zijn gemonteerd.

Stad Sighetu Marmatiei Joods erfgoed

Elie Wiesel Memorial House
Casa Memoriala Elie Wiesel -
Muzeul Culturii Evreieşti din Maramureş
Adres: Str. Tudor Vladimirescu 1
Telefoon: (+4) 0240 311.521
Open: di – zo 9.00 – 17.00 uur
Toegangsprijs
Gelegen op de hoek van de straten Dragos Voda en Tudor Vladimirescu, niet ver van de Wijnitzer Klaus-synagoge, het huis waar Nobelprijswinnaar Elie Wiesel uit 1986 werd geboren, is nu een museum gewijd aan de slachtoffers van de Holocaust en de Joodse manier van leven in Sighet voor de Tweede Wereldoorlog. Elie Wiesel, geboren in Sighetu Marmatiei in 1928, is de auteur van meer dan 40 boeken, waarvan de bekendste is Nacht, een memoires die zijn ervaringen tijdens de Holocaust en zijn gevangenschap in verschillende concentratiekampen beschrijft.
Wiesel schrijft openhartig over zijn jeugd in Sighet, waar zijn ouders winkeliers waren zoals veel andere Joodse stedelingen. De stad werd in 1940 geannexeerd door Hongarije. In 1944, Elie, zijn familie en de rest van de Joodse gemeenschap werden geplaatst in een van de twee getto's in Sighet. De Wiesel familie woonde in de grootste van de twee, in Serpent Street. Op 19 april 1944 deporteerden de Hongaarse autoriteiten de Joodse bevolking van de stad naar Auschwitz–Birkenau.

Sighetu Marmatiei Joodse Gemeenschap
Comunitatea Evreilor din Sighetu Marmatiei Adres: Str. Basarabia 8
Telefoon: (+4) 0262 311.652
E-mail

Wijnitzer Klaus Synagoge
Adres: Str. Basarabia 10
Vóór de Tweede Wereldoorlog dienden acht synagogen de lokale Joodse gemeenschap. Tegenwoordig staat er nog maar één, gebouwd in 1885 in een eclectische Moreske stijl, overeind en in gebruik.

Oude Joodse begraafplaats (Cimitirul Evreiesc)
Adres: Str. Szilagiy Istvan
Opmerking: je kunt toegangskaarten kopen in het Joods Gemeenschapscentrum.
Sighet was een centrum van chassidisme en pelgrims van over de hele wereld komen hier nog steeds samen om de graven van de tzadikim (rechtvaardigen) op de Oude Joodse Begraafplaats.

Stad van Siret Joods erfgoed

Drie prachtige Joodse begraafplaatsen (met enkele grafstenen uit 1560) liggen in het centrum van Siret, waar Joodse kooplieden uit Galicië zich vanaf de 16e eeuw vestigden. Tegen 1880 vormden de Joden de helft van de lokale bevolking. In de jaren 1912- 1918 was de burgemeester van Siret een Jood en zaten er zelfs meerdere Joden in de gemeenteraad. Met het begin van de Eerste Wereldoorlog ontvluchtten veel Joden de stad, die twee keer door Russen werd bezet: in 1914 en 1916.
Vóór de Eerste Wereldoorlog waren er 10 gebedshuizen in de gemeenschap, een Mikwe tehara, een runderslachthuis en een slachthuis voor kippen. De gemeenschap hield "Talmoed Torah" voor vier lessen. Veel joodse kinderen studeerden in particuliere Cheders. In 1936 werd Rabbi Baruch Hager van de Wiznitz Chassidische dynastie benoemd tot hoofd van het Siret rabbinaat. Hij richtte yeshiva "Beit Israel and Tomchei Orieta" op in Siret en omgeving - een kostschool voor de yeshiva-jongens die Thora en handel studeerden.
1941 markeerde het beruchte jaar van de deportatie naar de werkkampen in Trasnistrië. Rabbi Baruch Hager steunde de emigratie naar Israël. Na de Tweede Wereldoorlog emigreerde hij zelf naar Israël, vestigde zich in Haifa en vestigde daar een yeshiva. Een uitgebreide Aron ha Kodesh en een gedenkteken voor de slachtoffers van de Holocaust zijn te zien in de enige staande synagoge, de Grote Tempel van Siret (adres: Str. Teiului 4). Er wordt aangenomen dat de laatste Jood die in Siret heeft gewoond in 2000 is overleden.
Town of Siret Jewish Heritage meer informatie.

De Oude Joodse Begraafplaats - Siret
Cimitirul Vechi - Cimitirul Ocopiştea of Cimitirul I
Adres: Dealul Horodistea - Siret, 725500
De oudste joodse begraafplaats in Oost-Europa, Siret Hebrew Cemetery, heeft rijkelijk gebeeldhouwde 18e-eeuwse grafstenen.
De oudste grafsteen op de begraafplaats dateert uit 1510.

City of Suceava Jewish Heritage

Een van de vroegste locaties van Joodse nederzettingen in de regio, Suceava was al in het begin van de 16e eeuw de thuisbasis van een gevestigde gemeenschap. Zo 'n 18 synagogen en kleine chassidische gebedsruimten waren in gebruik voor de Tweede Wereldoorlog, de meerderheid van hen werd neergehaald tijdens de communistische "stadsvernieuwing" periode. Slechts één synagoge staat vandaag, prachtig bewaard gebleven, samen met twee Joodse begraafplaatsen.
Indrukwekkende graven uit de late 19e en vroege 20e eeuw zijn te zien op de nieuwere Joodse begraafplaats (adres: Str. Parcului 6). De Oude Joodse Begraafplaats (adres: Str. Stefan Tomsa 18), met zijn uitvoerig gebeeldhouwde graven met traditionele Joodse symbolen, dateert uit de 16e eeuw en is daarmee een van de oudste in Oost-Roemenië (regio Moldavië).
Suceava Jewish Heritage meer informatie

Joodse gemeenschap Suceava
Comunitatea Evreilor din Suceava
Adres: Str. Armeneasca 8
Telefoon: (+4) 0230 213.084
E-mail

Suceava Gah Synagoge
Adres: Str. Dimitrie Onciul 7
Rijkelijk versierd aan de binnenkant met symbolische voorstellingen van de stammen van Israël en uitzicht op Jeruzalem, dit is de enige overgebleven actieve synagoge in Suceava.

De Oude Joodse Begraafplaats - Suceava
Adres: Str. Stefan Tomsa 18
uitgebreid uitgehouwen graven met traditionele Joodse symbolen, daterend uit de 16e eeuw; een van de oudste in Oost-Roemenië (regio Moldavië)

De nieuwere Joodse begraafplaats - Suceava
Adres: Str. Parcului 6
Indrukwekkende graven uit de late 19e en vroege 20e eeuw

City of Targu Mures Jewish Heritage

Joden vestigden zich in de 19e eeuw in Targu Mures, hoewel Joodse gemeenschappen veel eerder in nabijgelegen dorpen bestonden. De oudste Joodse begraafplaatsen van het gebied, daterend uit de 18e eeuw, bevinden zich in het gehucht Nazna, ongeveer vijf mijl verderop.

Targu Mures Joodse Gemeenschap
Comunitatea Evreiasca Tîrgu Mureș
Adres: Str. Aurel Filimon 23
Telefoon: (+4) 0265 261.810
E-mail

Targu Mures Grote Synagoge
Str. Aurel Filmon 21
Een grote, zeer sierlijke structuur, gebouwd voor de Status Quo Ante-gemeenschap tussen 1899 en 1900, werd ontworpen door de Weense architect Jakub Gartner. Het biedt plaats aan meer dan 550 personen en is rijkelijk versierd met glas in lood, fresco's en ingewikkeld gesneden details.

Gemeente Timisoara Joods Erfgoed

Hoewel de Joodse aanwezigheid in de Banat-regio dateert uit de 2e eeuw na Christus, de eerste schriftelijke vermelding van de Joodse gemeenschap in Timisoara vond plaats in 1716, toen de Turkse legercommandant de stad overgaf aan de Oostenrijkse prins Eugeniu van Savoie.
In de oude Sefardische begraafplaats zijn graven uit de Turkse bezetting te zien, de oudste van Azriel Assael, een rabbijn en chirurg die stierf in 1636.   Een eeuw later mochten rabbijn Meir Amigo en vier volgelingen uit Istanbul zich in de stad vestigen. Na de implementatie van burgerrechtenwetten in het Oostenrijks-Hongaarse rijk, De Joodse gemeenschap van Timisoara bloeide op en bereikte een bevolking van bijna 7.000.   Zes synagogen werden gebouwd in de stad na 1867, het jaar van de Oostenrijks-Hongaarse verzoening. Vandaag staan er nog drie overeind , waarvan er nog één actief is.
Geschiedenis van de Joodse gemeenschap van Timisoara meer informatie .

Joodse gemeenschap Timisoara
Comunitatea Evreilor Timișoara
Adres: Str. Gh. Lazar 5
Telefoon: (+4) 0256 201.698
E-mail

Nieuwe synagoge in stof
Sinagoga din Fabric
Adres: Str. Splaiul Coloniei 2
Een van de mooiste gebouwen in Timisoara, de synagoge in de wijk Fabric werd in 1899 ontworpen door de Hongaarse architect Lipot Baumhorn in een traditionele Moorse stijl. Opmerking: Momenteel gesloten voor structurele reparaties.

Grote Synagoge
Sinagoga Cetate
https://museum.jewishtimisoara.ro/en/timisoara-iudaica/sinagogi/sinagoga-din-cetate/ Adres: Str: Resita 55
Deze Neolog-rite synagoge, gebouwd in Oosterse stijl in 1865, lijkt op de grote synagoge in Oran, Algerije.
Een van de grootste synagogen in Europa, momenteel gesloten voor structurele reparaties.

Orthodoxe synagoge in Iosefin
Sinagoga Iosefin
Adres: Str. Maniu Iuliu 55
Deze orthodoxe synagoge is gebouwd tussen 1906 en 1910 en is de enige die op dit moment in dienst is.

Timisoara Oude Sefardische Begraafplaats
Cimitirul Evreiesc Timisoara
Adres: Strada Liniștei, Timișoara 300254